 |
Treści
Pierwszy kręg, atlas |
|
 |
| Zarys | |
 |
Atlas - kręg szczytowy jest pierwszym wolnym, najwyższym kręgiem kręgosłupa u człowieka. Ma kształt pierścienia, którym otacza rdzeń kręgowy i początek mózgowia – rdzeń przedłużony (medulla oblongata). Kręg ten dźwiga na swoich bocznych częściach czaszkę, z którą tworzy staw szczytowo-potyliczny (górny staw głowy). Kręg szczytowy (atlas) jest utrzymywany przez drugi w kolejności - kręg obrotowy (axis). Pomiędzy kręgami szczytowym i obrotowym znajduje się staw szczytowo-obrotowy (dolny staw głowy), który umożliwia tylko ruchy obrotowe kręgu szczytowego wokół wyrostka kręgu obrotowego, zwanego zębem kręgu obrotowego. |
| Atlas z góry i z tyłu. | |
 u góry: atlas od strony czaszki, u dołu: atlas od strony grzbietowej, tylko prawa strona |
Patrząc od strony grzbietowej, widoczne są duże, miskowate
powierzchnie stawowe kręgu szczytowego. One utrzymują czaszkę.
Te powierzchnie stawowe znajdują się na mocnych, bocznych
częściach (massae laterales) kręgu szczytowego. W kierunku
brzusznym i grzbietowym są one zamknięte w pierścień
przez łuk przedni (arcus arterior) i łuk tylny (arcus posterior).
Ten pierścień otacza otwór kręgowy (foramen vertebrale),
który tu w porównaniu do pozostałych kręgów jest bardzo duży.
Od strony grzbietowej można wyraźnie rozpoznać, że
arcus posterior ma bruzdę na górnej powierzchni, do której przylegają:
tętnica kręgowa (arteria vertebralis) i pierwszy nerw rdzeniowy. |
| Atlas z dołu i z przodu | |
 u góry: atlas od strony ogonowej, u dołu: atlas od strony brzusznej, tylko prawa strona |
Z dołu widać płaskie, opadające na boki w kierunku
ogonowym powierzchnie stawowe kręgu szczytowego. Dotyka on nimi
bocznych powierzchni stawowych drugiego kręgu – obrotowego. Części
boczne wykazują w kierunkach bocznych typowe dla tego odcinka kręgosłupa
wyrostki boczne, które w kręgosłupie szyjnym są właściwie
określane jako „żebrowe wyrostki poprzeczne”(processus costotransversarii).
Processus costotransversarus ma otwór (foramen costotransversarium albo
prościej foramen transversarium) dla tętnicy kręgowej.
Ilustracja po prawej stronie pokazuje jak przebiega tętnica kręgowa
przez te otwory wyrostków poprzecznych i dalej nad atlasem zwraca się
w stronę grzbietową i kieruje do czaszki. Arteria ta może
zostać uszkodzona przy niewłaściwych manipulacjach górnej
części kręgosłupa szyjnego! |
Wskazówka kliniczna: |
Zbyt gwałtowne ruchy skrętne w stawie szczytowo-obrotowym mogą prowadzić do przekroczenia fizjologicznego zakresu ruchu a przy tym do niewielkich naderwań tętnicy kręgowej. W miejscu uszkodzeń wewnętrznej ściany naczynia, łatwo rozwijają się skrzepy, które uwalniając się i tworząc zator mogą prowadzić do udaru także u bardzo młodych ludzi. Niestety ciągle jeszcze dowiadujemy się od pacjentów-udarowców, że wcześniej „nastawiali” sobie kręgosłup szyjny u chiropraktyka. |
| Badanie i samobadanie | |
| Ruchy atlasu można
łatwo zaobserwować. Wyrostek sutkowaty czaszki (processus
mastoideus), który wyczujemy poniżej ucha, powinien poruszać
się przy skinaniu głową. Posuwając się ku przodowi,
1 cm w kierunku ogonowym, wyczujemy przez warstwę mięśni
(m. sternocleidomastoideus) punkt kostny: to jest boczny wyrostek kręgu
szczytowego. Przy skinięciach głową ten punkt nie powinien
się poruszać (jeżeli się porusza, znaczy, że
to jest coś innego); przy ruchach obrotowych wyrostek boczny kręgu
szczytowego (processus costotransversarius) powinien podążać
w pełnym zakresie ruchu za głową. Najpierw proszę spróbować na sobie , zanim zaczniecie maltretować innych! |
|
| Video do ściągnięcia: | |
 |
Rotacja
kręgu szczytowego/ samobadanie: mpg-video, bez dźwięku, ok. 5 Mb Ściągnij: prawym przyciskiem myszy, a potem "zapisz element docelowy jako..." |
|
© Priv.Doz.
Dr. med. FA (Anatomie) Thomas J. Strasmann - www.everything-virtual.org |
|
Tłumaczenie na polski © 2005 Maciej Miszkiel, Lodz, miszkiel@mnc.pl
|
|
